سخنرانی یوسف اباذری با عنوان «جامعه‌شناسی مواجهه با علم در ایران»؛ ۸خرداد۹۱

۴ سال پیش ۷۵۲

جامعه شناسی مواجهه با علم در ایران

مسئله آن است که چطور دستگاه منطقی به دنیای تکه‌پاره قابل اطلاق است

هم رضاخان و هم امیرکبیر این اشتباه را مرتکب شدند که به علوم انسانی بی توجهی کردند و در عین حال دست علوم طبیعی را باز نگه داشتند. پاسخ پهلوی اول در مواجهه با نفوذ جریانات چپ گرا، باستانگرایی بود و پاسخ پهلوی دوم به رسوخ افکار چپ در ایران حمایت از جامعه شناسی آکادمیک بود. در دوران محمد رضا پهلوی دو جریان ایجاد شد یکی بازگشت به خویشتن از بالا از جانب افرادی مانند نراقی و نصر و جریان دیگر بازگشت به خویشتن از پایین با حضور افرادی مانند شریعتی و جلال آل احمد. این ساده اندیشی است که فکر کنیم در غرب چند نفر اندیشدند و اومانیسم ایجاد شد و ضدیت با خدا پدید آمد. این تلقی به ما کمکی نکرد. همه ی اتفاقات رخ داده در غرب ریشه ها و زمینه های تاریخی دارند. فروکاستن تاریخ به تاریخ آرا و اندیشه ها باعث گمراهی های فراوانی می شود. اتفاقا کسانی که در قرن نوزدهم از جنبه های دینی مدرنیته را نقد می کردند در حیطه علوم انسانی و علوم طبیعی نبودند بلکه شاعر و ادیب بودند مانند داستایوفسکی. با ساختن یک دستگاه نظری منسجم فکری، مشکلاتی مانند ایدز و فحشا حل نمی شود. واقعیت دنیای مدرن شکافته و دچار تناقض است و نمی توان دستگاه معرفتی را متناسب با آن مرتباً صیقل داد. دنیای مدرن دنیای پلشت و خراب آباد است. این دنیا نیازمند نقادی و اصلاح است و صیقل دستگاه معرفت شناختی دردی از ما دوا نخواهد کرد. ماجرای معرفت شناسی در ایران بعد از انقلاب شروع شد. عبدالکریم سروش در مقابله با جریان چپ، سنتی را ایجاد کرد که باید دستگاه منطقی ای بسازیم و مرتبا آن را صیقل دهیم و هرچه دستگاه نظری شسته، رفته تر باشد به نتیجه ی منسجم تری خواهیم رسید. جنگ اگر بخواهد در معرفت شناسی رخ بدهد، ما قدم از قدم بر نخواهیم داشت. اصلا لازم نیست افکار منطقی و منسجم ایجاد کنیم مسئله آن است که چطور دستگاه منطقی به دنیای تکه پاره قابل اطلاق است اما ما همیشه می خواهیم دستگاه نظری خود را بپالاییم.

این سخنرانی در همایش “درباره علم دینی” در تاریخ ۸خرداد۹۱ در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ایراد گردیده است.

دیدگاه بگذارید

2 دیدگاه در "جامعه شناسی مواجهه با علم در ایران"

avatar
سرکو
سرکو

با سلام و تشکر از کلیپ خوبی که در سایت قرار دادین, بسیار عالی و خوب بود, اما فقط دو قسمت از اون تو سایت هست اگه امکانش هست دو بخش باقیمانده رو هم بگذارید. تشکر

محمد ا
محمد ا

مرسی دکتر اباذری عزیز . عالی مثل همیشه

wpDiscuz