سخنرانی محمدعلی معلم دامغانی درباره کتاب «فارابی و فلسفه هنر دینی»؛ ۱۷اسفند۹۳

۷۴۴

پس از انبیاء همه شاعر هستند

محمدعلی معلم دامغانی معتقد است که «نیستی» اصل هستی است و جایگاهی دارد که اگر هر کس بدان دست یابد، رشد می‌کند. کسی از هستی دروغین به جایی نمی‌رسد و هر کس به جایی رسیده از نیستی است. بذر از نیستی و نوزاد از نیستی است. کودک در نیستی به وجود می‌آید و به بار می‌نشیند. او می‌گوید، شاید در این روزگار که هستی کاذب گریبان ما را گرفته، دعوت به نیستی دعوت شیرینی نباشد، چراکه نیستی را در دایره مرگ و زندگی تجربه می‌کنیم. «نیستی» کار اختیاری است و گاهی که قدرت‌های انسان آزاد می‌شود، انسان از برده بودن به بنده بودن می‌رود.

این شاعر معاصر تاکید دارد که پرداختن به فلسفه و هنر دینی در ادبیات ما دشوار است، زیرا فلسفه را هیچ‌گاه دنیادوستان نپذیرفتند و حتی خود فیلسوفان نیز بیشتر اهل تخیل بودند تا عاقل. در حقیقت فلسفه و فلسفه هنر، مفهومی است که با دشواری بسیار می‌توان آن را به اهالی ادب قبولاند، چراکه در شرق یا فلسفه را نپذیرفتند یا با احتیاط با آن برخورد کردند و آن را صرفا بازی عقلانی دانستند. پایه‌های فلسفه در یونان باستان بر شعر قرار دارد.

او که ریاست فرهنگستان هنر را بر عهده دارد، گفت که با مطالعه آثار افلاطون فهمیده که افلاطون فیلسوف نیست، زیرا بحث‌های فلسفی را در دهان سقراط گذاشته و خودش در برخی جاها شاعر بوده است. چنانکه محمدعلی معلم دامغانی در سخنانش ابراز داشته، بر این باور است که پس از انبیا و اولیا همه مردم جهان شاعر هستند، چون با عقل دوراندیش زندگی نمی‌کنند و آنچه را اصل قرار داده‌اند، امر و نهی دینی است. تعقل، کار انبیا است.

این سخنرانی در تاریخ ۱۷اسفند۹۳، در نشست نقد و بررسی کتاب «فارابی و فلسفه هنر دینی» اثر دکتر نادیا مفتونی، دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران، در تالار اجتماعات انتشارت سروش ایراد شده است.

دیدگاه بگذارید

شما اولین پیام را بگذارید

avatar