سخنرانی آیت‌الله مصباح یزدی درباره «نسبت تفکر و منطق» در جمع اعضای دورۀ آموزشی عهد

۹۱۹

منطق ابداع ارسطو نیست

از صدر اسلام تا کنون همواره اختلاف در مباحث نظری بین متدینان وجود داشته است. این اختلاف نظری -حتی در مباحث خداشناسی- گاه در بین اصحاب خاص امام صادق (علیه‌السلام) نیز به چشم می‌خورد. با این وصف باید به محکمات متوسل شد و سپس متشابهات را به محکمات عرضه کرد؛ اگر ریشۀ آن به محکمات رسید پذیرفته می‌شود و اگر نرسید، به توصیۀ مکرر معصومین (علیهم‌السلام)، باید متوقف شد و از نفی یا اثبات پرهیز نمود. این دستورالعمل عقلایی است و تعبدی نیست. اگر این کار را انجام دهیم، بسیاری از اختلافات و دشمنی ها از بین می‌رود.
مناقشات بر سر منطق و تفکر نیز ذیل همین اختلافات قرار می‌گیرد؛ اینکه چرا باید از ارسطو اطاعت کنیم و کسانی که تابع ارسطو نبودند و یا قبل از ارسطو بودند چطور استدلال می‌کردند و قس علی هذا. منطق مانند دستور زبان است؛ دستور زبان را زبان‌شناسان ایجاد نمی‌کنند، بلکه آن را از زبان روزمره مردم انتزاع می‌کنند. ارسطو منطق را جعل نکرد، اصلاً ارسطو کیست که بخواهد منطق جعل کند؟! ارسطو قواعد فکر را ایجاد نکرد که بگوید باید اینطور فکر کرد، وی گفت انسانِ عاقل بر مبنای این قواعد می‌اندیشد. هر کسی حتی اگر بخواهد در رد منطق ارسطویی استدلال کند، ذیل منطق استدلال می‌کند.

سخنرانی آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی درباره «نسبت تفکر و منطق» در جمع اعضای دوره آموزشی عهد و در پاسخ به سوالی که ابتدای جلسه از سوی اعضا مطرح شد، ایراد شده است.

دیدگاه بگذارید

Be the First to Comment!

avatar
wpDiscuz