مستند آزادی با حجاب - ۱۹۷۹

۴ ماه پیش ۱۳۲۹

آزادی یک تجربه است نه یک قانون

مستند «آزادی با حجاب» نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌ی زنان با انقلاب اسلامی متحول شده است

سیمافکر: مسأله‌ی استیفای حقوق زنان بی‌تردید از نخستین اولویت‌های انقلابیون در طرح دعوا با رژیم پهلوی بود. دغدغه‌ای که پیش از آنکه از جانب فعالان حقوق زنان، فمینیست‌ها و… مطرح شود، اتفاقا از سوی رهبران انقلاب و شخص امام خمینی (ره) طرح شد. هنگامی که امام خمینی (ره) به مخالفت با قانون مشهور «انجمن‌های ایالتی و ولایتی» پرداخت، یکی از مسائل اصلی آن اعتراض به «تقلب» رژیم در اعطای حقوق زنان به آنها بود. درحالی که بسیاری از زنان جامعه، حتی در اقشار شهری – آنچنان‌که در همین مستند نیز آشکار است – سواد خواندن و نوشتن نداشتند، سخن گفتن از حقوق قانونی زنان از سوی رژیم شاه، چه معنایی می‌توانست داشته باشد؟ شاید به همین خاطر بود که وقتی انقلاب به پیروزی رسید؛ حتی موضوع ظاهرا مناقشه‌برانگیزی نظیر «حجاب» نیز نتوانست مانع از همراهی طیف گسترده و متنوعی از زنان با آموزه‌های انقلابی و قوانین جدید شود. انقلاب، زنان را در فرایندهای اجتماعی و سیاسی مشارکت داده بود و چشم‌انداز واقع‌بینانه‌تری از حضور اجتماعی زن در جامعه‌ی کم و بیش سنتی ایران به دست داده بود.
مستند «آزادی با حجاب» آن هم در نخستین سال پیروزی انقلاب، تصویر همین شور و اشتیاق است. «آزادی با حجاب» نشان می‌دهد که چگونه زنان با پیروزی انقلاب اسلامی در حال کسب تجربه‌ی جدیدی از «زنانگی» هستند. تجربه‌ای عمیقاً سیاسی و اجتماعی که می‌رود تا مرز تمام باورهای کلاسیک رایج دربارۀ حقوق زنان را درنوردد. «آزادی با حجاب» که تولید یک گروه مستندساز آلمانی در سال ۱۳۵۸ است؛ البته با عینکی از همان باورهای رایج به سراغ زنان تازه انقلاب کرده می‌رود. آنچه در ابتدا می‌بینیم، چیزی از جنس همان دوگانه‌ی برهنگی و آزادی در برابر حجاب و محدودیت است. اما روایت «آزادی با حجاب» خیلی زود به نابسندگی این دوگانه در مواجهه با نظم جدید انقلابی پی می‌برد و از آنجا که روایتی نسبتا صادقانه است، نهایتاً به این نابسندگی اعتراف می‌کند. در جای جای مستند، آموزه‌های انقلابی، از روایت کلاسیک مستند از وضعیت زنان در ایران، پیش افتاده و جلو می‌زند، تا اینکه نهایتاً روشن می‌شود که مسأله‌ی زنان در نظم پساانقلابی، چیزی فراتر از آموزه‌های رایج حقوق زنان است. تجربه‌ای جدید از زنانگی، با انقلاب اسلامی درکار آمده است که حتی زنان روستایی و کشاورز را که دسترسی به آموزه‌های فمینیستی ندارند ولی پیام امام خمینی (ره) را دریافت کرده‌اند؛ تحت تأثیر قرار داده است.

دیدگاه بگذارید

3 دیدگاه در "آزادی یک تجربه است نه یک قانون"

avatar
علی
علی
سیمافکر عزیز، گاهی -و فکر کنم کم‌کم باید گفت اغلب- چنان درگیر حاشیه‌ای که بر متن می‌زند می‌شود که از معرفی متن باز می‌ماند و متن جای‌گاه شایسته خود را نمی‌یابد. این فیلم مستند بسیار ارزش‌مند و صدالبته جذاب است. گروهی آلمانی در حالی که ایران هنوز به سال‌گرد انقلاب‌اش نرسیده و هم‌چنان در حال انقلاب است، به این‌جا و آن‌جای شهر و کشور سرزده است و برای مای حالا ۴۰ سال بعد، پیش و بیش از هر چیز تصویر گرفته و سند زنده به جای گذاشته است. چه لحظات و دقایق نابی. و چون سوال متفاوتی نسبت به مسایل… Read more »
نادر
نادر
آزادی ولو از سخ یک تجربه باشد، اما بیگانه و بی نسبت با قانون هم نیست. تجربه ی آزادی و زنانگی جدید، چگونه میتواند دعوی رادیکال بودن داشته باشد و تناقض ها و تعارض های فمنیسم غربی را هویدا کند، وقتی از تجدید نظر و حتا مناقشه بر سر پیش فرض های پوسیده ی انسان شناختی فقه سنتی و فقه الاصغر، منع شده و بلکه ناتوان است؟ موضوع به هیچ رو فروکاستن زنانگی به آزادی پوشش و شعارهایی نیست که صنعت فرهنگ و مدیای جهانی مکرر و منتشرش میکنند، محل دعوا درست بر سر آن است که با کدام مفروضات… Read more »
مستعار
مستعار
بر سر این ابن خرابه این قدر روضه نخوانید. از ساختمانی که از پایه ویران شده نمی توان با ماله کشی خانه ساخت. وقتی یک تمدن با هر چه در آن است ۵۰۰ سال به خواب می رود از دست عالم آن تمدن هم کاری ساخته نیست جز اینکه خود را به مرزهای تاریخی که او را ساخته برساند و راه را چند قدم برای دیگران باز کند چنان که این مرد چنان کرد همان طور که خود در ولایت فقیه در تمثیل پل گفت: تا اینجا ساختند دادند به ما، ما هم می سازیم میدیم بقیه هر چند به… Read more »
wpDiscuz