سخنرانی دکتر حکمت‌الله ملاصالحی در همایش «ایران همین‌جاست که ایستاده‌ایم» - ۱۵دی۹۵

۱۳۲۳

ایران یک پرسش است

دکتر حکمت‌الله ملاصالحی، استاد مطالعات باستان‌شناختی دانشگاه تهران، دکتر سیدجواد طباطبایی را «قلندر دو اقلیم» می‌داند که توانسته است در میانه دو سنت و دو جهان جدید و قدیم بایستد و ایران را دست‌کم در مقام نظر، همچون یک هویت زنده و فعال نگاه دارد. آنچه دکتر ملاصالحی به دکتر طباطبایی نسبت می‌دهد، به درستی پروژه فکری سیدجواد طباطبایی در چند دهه اندیشه‌ورزی او بوده است. هرچند قضاوت‌ها دربارۀ توفیق یا عدم توفیق دکتر طباطبایی در برآمدن از زیر عهدۀ چنین کار خطیر و سترگی، متفاوت است و بی‌تردید، برخی از صاحب‌نظران در حکم به توفیق دکتر طباطبایی، در ایستادن در مرز دو اقلیم و حفاظت از هویت ایرانشهر، احتیاط می‌کنند. اندیشه‌ای که به باور دکتر ملاصالحی در پی درنوردیدن مرزهای دو اقلیم است تا چیزی از جنس سنت و میراث را از پسِ طوفان مهیب و همه‌گیر مدرنیسم، به سلامت عبور دهد. اما به‌راستی درباره توفیق یا عدم توفیق چنین اندیشه‌ای چگونه و با چه معیاری می‌توان قضاوت کرد؟ به نظر می‌رسد دکتر ملاصالحی خود، معیار درستی به دست ما داده است: باید در میانه این راه پر خطر فکری، با تمام توانمان از آنچه در دست ماست، نه همچون یک میراث گرانقدر، بلکه همچون یک «پرسش» خطیر مراقبت کنیم. فارغ از قضاوت‌ها در باب توفیق یا عدم توفیق سیدجواد طباطبایی، بسیار دیده شده که دیگر رهروان سهل‌انگار راهی که دکتر طباطبایی می‌رود، تمام مسأله را به چیزی از جنس «مطالعات تطبیقی» فروکاسته‌اند. در این قبیل مطالعات، آنچه به راحتی از دست می‌رود، پرسش است. پاسخ‌ها همچون نسخه‌هایی شفابخش، یک به یک ردیف می‌شوند اما چون پرسش از دست رفته است، پاسخ‌ها نیز به وضعیتی می‌افتند که خوش‌بینانه آنچنان که دکتر ملاصالحی می‌گوید، می‌توان آنها را «پاسخ‌هایی کهنه» برشمرد. عرصه‌ای که پیش روی ما گشوده است، عرصه‌ای پرمخاطره است و آنچه از سنت و میراث -بخوانید ایران- در دست ماست، واقعیتی خطرخیز است. واقعیتی که با سهل‌انگاری، چه آن سهل‌انگاری برآمده از اندیشۀ تطبیقی، چه سهل‌انگاری ناشی از فرهیختگی فرهنگی که سرخوشانه نظر به هسته سخت میراث‌اش دارد، به راحتی از کف خواهد رفت. ایران در جهان جدید، یک پرسش است. پرسشی نه صرفا برای حفاظت از میراثی کهن، بلکه پرسشی برای امکان زیستن در جهان جدید.

♦ همچنین ببینید:

فلسفه دانشگاه را افشا می کند- سخنرانی دکتر سیدجواد طباطبایی در همایش «ایران همین‌جاست که ایستاده‌ایم» (قسمت اول)
دانشگاه ایرانی ضروری است- سخنرانی دکتر سیدجواد طباطبایی در همایش «ایران همین‌جاست که ایستاده‌ایم» (قسمت دوم)
چیست ایران که وطن می‌خوانندش – سخنرانی دکتر رضا داوری اردکانی در همایش «ایران همین‌جاست که ایستاده‌ایم»
عبور از ایدئولوژی به فلسفه، راه دشوار طباطبایی- سخنرانی دکتر داوود فیرحی در همایش «ایران همین‌جاست که ایستاده‌ایم»

 

دیدگاه بگذارید

شما اولین پیام را بگذارید

avatar