سخنرانی کیومرث اشتریان در نشست «تنظیم‌گری و بازطراحی دولت» _ ۵بهمن۹۵

۲ ماه پیش ۲۹۲

جامعه شبکه‌ای، امکان و تحقق توسعه است

نگاه راهبردی به علم، هم مسأله را در موقعیت می‌یابد و هم پاسخ مسأله را

یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که سالیانی است برای تبیین زندگی در جهان امروز به کار می‌رود، مفهوم «جامعه شبکه‌ای» است. این مفهوم تقریبا همزاد با مفهوم «جامعه اطلاعاتی» جهت تبیین وضع کشورهای پیشرفته متولد شد. با این تفاوت که مفهوم جامعه اطلاعاتی برای تبیین جوهره فعالیت‌ها و فرایندهای جاری در جوامع کنونی به کار می‌آید، و مفهوم جامعه شبکه‌ای بیشتر برای توضیح اشکال سازماندهی جوامع مذکور. مفهوم جامعه شبکه‌ای با تمرکز بر نسبت میان سازماندهی‌ها و ساختارهای دولتی با فرایندهای انسانی جوامع، بیانگر این است که افراد در جوامع پیشرفته در شبکه‌های متداخل و منسجم، با یکدیگر مرتبط‌ اند و به یکدیگر متصل. مجموعه این ارتباطات و اتصالات شبکه‌وار است که سازمان‌دهی جوامع پیشرفته را ممکن و محقق کرده است. وقتی مفهوم جامعه شبکه‌ای به عنوان وصفی ذاتی برای جامعه پیشرفته طرح می‌شود، ناگزیر خود تبدیل به یکی از ابزارهای ارزیابی میزان پیشرفت در جوامعِ در حال توسعه می‌شود. لذا می‌توان جامعه، سازمان‌ها، نهادها و فعالیت‌ها را بر اساس مفهوم شبکه ارزیابی کرد. امکان ارزیابی بر اساس مفهوم شبکه، حاوی این معناست که تحلیل و توصیف شبکه‌ایِ سازمان، امکان ارائه راهبرد برای سازمان را نیز می‌دهد. این مفهوم، از طرف دیگر این امکان را دارد جامعه در حال توسعه را برای پیشرفت مهیا کند: اگر بتوان نظام شبکه‌ای مناسبی در عرصه ارتباطات میان نهادها و فعالیت‌ها و افراد فراهم آورد، می‌توان به توفیق این نظام در مدیریت و سازماندهی مناسب جامعه امیدوار بود. چرا که نظام شبکه‌ای اساسا وصف سازماندهی جامعه پیشرفته است.
روشن است که نمی‌توان بدون تأمین منافع نهادها و افراد جامعه، انتظار تحقق کلیتی به نام جامعه پیشرفته را داشت. نظام شبکه‌ای در این‌جا هم مفید واقع می‌شود: از آن‌جا که دست‌یابی نهادها و افراد به منافع مشترک جز با شبکه‌های جاری در همین نهادها ممکن نیست، می‌توان با مدیریت نظام شبکه‌ای هم امکان تأمین منافع اجزاء را فراهم آورد و هم پیشرفت کلیت جامعه را ضمانت کرد.
اشتریان در سخنرانی ناتمام خود، سعی دارد این سه جهت مذکور را توضیح دهد: نظام شبکه‌ای به عنوان ابزار دست‌یابی به منافع؛ نظام شبکه‌ای به عنوان ابزار توصیف راهبردی؛ نظام شبکه‌ای به عنوان ابزار حکمرانی و مدیریت. بصیرت مهم حاضر در این رویکرد اشتریان، این است که نگاه راهبردی به علم، موجب کشف و احیای مفاهیمی علمی می‌شود که هم امکان حل معضلات تصمیم‌گیران را دارد؛ هم ظرفیت‌های زمینه اجتماعی سیاسی را شکوفا می‌کند؛ و هم پاسخ‌هایی بومی در اختیار مسائل بومی ما قرار می‌دهد. چنان که اشتریان با استفاده از مفهوم سیاسی-ارتباطاتی جامعه شبکه‌ای، ظرفیت شبکه‌های مستحکم روابط در ادارات و نهادها را شناسایی کرده و از همین عنصری که بدوا تهدید به نظر می‌آید، به عنوان فرصتی برای تأمین منافع، تحلیل و ارزیابی راهبردی و ابزاری برای حکمرانی بومی یاد می‌کند.

 

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

avatar
wpDiscuz