سخنرانی مصطفی ملکیان در همایش «زمین از دریچه آسمان» - ۳اردیبهشت۹۶

۲ ماه پیش ۸۱۴

در فضیلت کناره‌گیری!

چگونه گفتار معنوی، آب به آسیاب سیاست می‌ریزد

سیمافکر: ملکیان را سال‌ها پیش «روشنفکر دینی» می‌دانستند و نامش را در عِداد روشنفکران معاصر قرار می‌دادند. همین حالا هم مدخل ویکی‌پدیا او را «روشنفکر» و فیلسوف معاصر ایرانی لقب داده است. اما آنهایی که از نزدیک، آراء و نظرات ملکیان را خصوصاْ در سال‌های اخیر دنبال می‌کنند؛ می‌دانند که او کمتر سودای کنشگری اجتماعی دارد و بیشتر در پی واکاوی احوالات شخصی خود و دیگرانی می‌رود که او را روان‌درمانگر معنوی خودشان انتخاب کرده‌اند. بعضی‌ها مایل‌اند حالِ این روزهای ملکیان را به بحران روحی او نسبت بدهند که خودش در مصاحبه‌ای اذعان کرده که در سال‌های اخیر، دوره‌ای به سراغ او می‌آید. اما اگر این سخنرانی ملکیان را که همین اردیبهشت امسال به دعوت موسسه فرهنگی هنری سروش مولانا ایراد شده است ببینید؛ مطمئن خواهید شد شیوه‌ای که ملکیان برای زیست خود برگزیده و دیگران را نیز به آن دعوت می‌کند؛ ابداً دفعی و بی مقدمه حاصل نشده است.
ملکیان در این سخنرانی، راهِ روشنفکر را از راه «انسان معنوی» جدا می‌کند و صراحتاً روشنفکری را متهم می‌کند که «اقبالِ ناممکن» می‌جنباند و بیهوده در پی اصلاح جامعه به میانجی سیاست‌ورزی است. او جامعه را مردابی می‌داند که هیچ‌گاه از لجن، پالوده نخواهد شد. تنها اقبال انسان، ظاهراً آن است که دامن خود را از این لجن‌زار بیرون بکشد و همچون نیلوفری باشد که از دل مرداب، سر برآورده است. او چه فردگرایی سیاسی لیبرال‌ها و چه جمع‌گرایی اقتصادی سوسیالیست‌ها را سعی باطل می‌شمرد که راه رستگاری را در سیاست و در بافت روابط انسانی می‌جویند. اما آیا گفتار ملکیان، خود آنگونه که ادعا می‌کند از سیاست، پالوده است؟ آیا این کناره‌گیری، خودش یک موضع سیاسی نیست؟ انسانِ تنها، چگونه می‌تواند از خودش دفاع کند، وقتی حتی ملکیان، کنشگریِ جمعی خودبنیاد انسان‌ها به نفع انسان تنها را نابسنده می‌داند. ایده پیشگیری که مانیفست مختار ملکیان در این سخنرانی است؛ نهایتا به آنجا می‌کشد که هر فرد را مسئول موقعیت فلاکت‌بار خودش می‌داند، آیا این بی‌مسئولیتی اجتماعی، نهایتا آب به آسیاب شکل خاصی از سیاست، که نهایتا در برابر ناکارآمدی‌های سیاسی و بی‌کفایتی‌های اقتصادی و اجتماعی، از «نمی‌شود» سخن می‌گوید، نخواهد ریخت؟
بله! ملکیان دیگر یک روشنفکر نیست، اما اشتباه است اگر گمان کنید که قرار گرفتن نام او در کنار یک ایده خاص سیاسی، تصادفی بوده است!

دیدگاه بگذارید

7 دیدگاه در "در فضیلت کناره‌گیری!"

avatar
عبد
عبد

جهت میکروفون زیباست!

عدنان دانش‌یار
عدنان دانش‌یار
بهتر نیست به جای انداختن طعنه‌های سیاسی به دولت مستقر و تبلیغ پنهان برای حامیان فکری و مالی‌تان، عاشقان رقبای دولت مستقر، بی‌طرف باشید و رسالت ارزشمند نشر افکار فعلی را پیش ببرید؟ متنی که ذیل سخنرانی مصطفا ملکیان گذاشته‌اید چیزی جز طعنه نیست. این حق محفوظ است برای شما، اما بلاشک تداعی‌کننده عدم صداقت شماست. چپ و راست سخنان رضا داوری را نشر داده‌اید؛ یکی از تعالیم فیلسوف ما عدم دخالت در سیاست به‌معنای تشکیلاتی آن است. شما همین دقیقه‌ی ساده را هم از ایشان نیاموخته‌اید. شاید حق دارید. چه، شما اساسا نماینده‌ی تشکیلات خاصی هستید. فهمیدن‌اش سخت نیست.… Read more »
علی
علی

«تعالیم فیلسوفِ ما» ترکیب عجیبی است. هم بخش «تعالیم فیلسوف» و هم بخش «فیلسوفِ ما». فیلسوف نه تعالیمی دارد و نه فیلسوفِ کسی است. «تعالیم مرادِ ما» می‌تواند تعبیر دقیق‌تری باشد.

علی
علی

با عرض سلام،اگر امکان داره یه گفت و گوی اختصاصی با استاد ملکیان داشته باشین تا بیشتر با افکار و نظریات ایشون آشنا بشیم.انتظار میره که سیمافکر حداقل یه گفت و گو با ایشون نیز داشته باشه.با تشکر

مدیر سایت
مدیر سایت

سلام
ممنون از نکتۀ شما.
هرچند گفت و گوی ما با آقای ملکیان پرچالش خواهد بود، ما از آن استقبال می کنیم.
امید داریم در آینده این امکان فراهم شود.

رهگذر
رهگذر
با احترام، تصور می کنم عمق کلام ایشان را درنیافته باشید. حقیقت این است که افراد متفکر -یعنی آن هایی که واقعا عادت به تفکر دارند و نه این که ادای متفکران را درآورند- مدام در حال جستجو و نقد عقاید خویش هستند و ممکن است در دوره ای، کاملا مخالف گذشته ی خود حرکت کنند. آن هایی که اهل تفکر نیستند، این مطلب را درک نمی کنند و این افراد را متهم به تناقض گویی و خیانت و سیاست و… می کنند. برای انسان حقیقت جو، زندگی یک سیر دائم است برای جستجوی حقایق؛ و این یک حقیقت است… Read more »
علی
علی
-حاشبه: ۱. «افراد متفکر … مدام در حال جست‌وجو و نقد عقاید خویش هستند و ممکن است در دوره‌ای، کاملا مخالف گذشته خود حرکت کنند.». بله. اما ابن تغییر نظر، نافی و برطرف‌کننده مسولیت آن‌ها درباره مواضع پیشین‌شان نیست. و هم‌چنین بسیاری از نظریات ثانویه -علی‌رغم ظاهر امر- نه نظری برخلاف نظر اولیه، که نظری هستند به جهاتی در امتداد نظر اولیه. ۲. گفته‌اید «برای انسان حقیقت‌جو، زندگی یک سیر دائم است برای جست‌وجوی حقایق» و بعد بلافاصله تکلیف و نتبجه این جستجوی را مشخص کرده‌اید که «و این یک حقیقت است که اکثریت مردم هرگز اصلاح نمی‌شوند و تلاش… Read more »
wpDiscuz