سخنرانی حسین راغفر در همایش «ایران و میراث هاشمی» – ۶بهمن۹۵

۱ ماه پیش ۳۲۹

سیاست‌مدار، مسئول هدفی است که بر عهده گرفته است

تجربۀ درس‌آموز هاشمی برای سیاست‌مداران چه بود؟

سیمافکر: تفکر علمی در سیاست‌گذاری پس از انقلاب، با نام مرحوم هاشمی رفسنجانی گره خورده است. حتی مخالفان هاشمی رفسنجانی هم کتمان نمی‌کنند که او ایده‌ای روشن برای ادارۀ کشور و حفظ نظام جمهوری اسلامی داشت. در میان شخصیت‌های برجستۀ انقلاب، شاید کمتر کسی به اندازۀ مرحوم هاشمی رفسنجانی، دغدغۀ حفظ «جمهوری اسلامی» نه چیزی کمتر و نه چیزی بیشتر را داشته است. تعهد به جمهوری اسلامی، مسألۀ ادارۀ مطلوب کشور را برای هاشمی رفسنجانی، به بزرگترین دغدغۀ او تبدیل کرده بود. هاشمی به ارزش‌هایی که برایش انقلاب شده بود وفادار بود اما می‌پنداشت که این ارزش‌ها باید بتوانند برای ایران ایجاد قدرت کنند. توجه و تمرکز به قدرت و کارآمدی ارزش‌های انقلابی، توجه هاشمی را توأمان به سیاست و علم، جلب کرده بود. اینگونه بود که هاشمی بیش از دوستان انقلابی‌اش، سیاست می‌کرد و نیز زودتر از انقلابیونی که در اندیشۀ ادارۀ کشور بودند، به علم و قوۀ علمی کارشناسان تکنوکرات اطمینان می‌کرد.
برای کارشناسان اهل علم، سیاست، میدان آزمون فرمول‌هایشان و سنجش صحت انطباق یافته‌های علمی با واقعیت متحول جامعه و سیاست است اما برای سیاستمدار، اهدافی در پیش است که تحقق آنها آزمون اوست و نیز سنگ محک همۀ نسخه‌های کارشناسی. علم و سیاست، به راحتی در کنار یکدیگر نمی‌نشینند. چیزی در این میان هست که مانع حل و فصل سادۀ ماجرا می‌شود و آن مسألۀ «جهت» است. در حالی که گفتار کارشناسی مدعی است که برای سیاست، جهت انتخاب می‌کند، اما واقعیت این است که سیاست، پیشاپیش جهتی برای خود دارد که بر عهده گرفتن آن را مدیون علم نیست. مخاطرۀ بنیادین علم و سیاست بر سر جهتِ سیاست‌ها، چیزی بود که مرحوم هاشمی رفسنجانی بهتر از هر سیاستمداری، در دوره‌های مختلف حیات سیاسی خودش آن را درک کرد. روایتی که حسین راغفر در این سخنرانی، از سه دوره در حیات سیاسی آقای هاشمی به دست می‌دهد؛ گویای آن است که چگونه هاشمی همواره، سیاستِ اهل علم و کارشناسان را عهده‌دار بوده است. گفتار کارشناسی پس از انقلاب، پناهی بهتر از سایۀ بلند سیاست هاشمی نیافت اما این روایت، روی دیگری نیز دارد: وقتی در سایۀ سیاست‌ورزی هاشمی رفسنجانی، نتیجۀ نسخه‌های علمی مروجان تأدیل ساختاری معلوم می‌شود؛ درست در هنگامی که او انتظار دارد کارشناسان، از تشخیص‌های خودشان دفاع کنند؛ آنها او را تنها می‌گذارند. اینجاست که هاشمی رفسنجانی درمی‌یابد تشخیص جهت با سیاستمدار است و از ابتدا نیز چنین بوده است.
البته هاشمی رفسنجانی، چنانچه راغفر می‌گوید، از آنجا که لنگری محکم در سیاست ایران پس از انقلاب است، با فرمان سیاست، نهایتا بر اوضاع مسلط می‌شود اما آنچه تجربۀ زیستۀ او در میانۀ علم و سیاست است، برای همیشه تجربه‌ای درس‌آموز برای همۀ سیاستمداران امروز و فردای ایران می‌ماند. تماشای این سخنرانی را علاوه بر اندیشه‌ورزان و دانش‌پژوهان، به سیاستمدارانی که این روزها سرگرم آماده کردن خودشان برای اداره کشور هستند و احتمالا نشست برخاسته‌ایی با «کارشناسان» امور دولت دارند نیز توصیه می‌کنیم!

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

avatar
wpDiscuz