نشست «شهیدرجایی، مردمی یا پوپولیست» با حضور احمد توکلی و بهزاد نبوی – ۷شهریور۹۵

۸۶۲

مسئولیت سیاستمدار، جبر تاریخ و معرکۀ خاطره‌گویی!

سیمافکر: این اصلا عجیب نیست که در جلسه‌ای که بناست در این باره قضاوت شود که آیا شهید رجایی پوپولیست بوده یا نه، پای خاطرات به میان کشیده شود. ممکن است مخاطب اندیشه‌ورز و علاقه‌مند به تحلیل عمیق مسائل تاریخی، بدسلیقگی برگزارکننده‌گان جلسه را بهانه کند و تماشای این فیلم را پس بزند. شاید کسی چون او انتظار داشته است که پای این بحث جدی، دو چهرۀ تئوریک نشسته باشند تا نهایتا بیش از آنکه صحبت بر سر ویژگی‌های شخصیتی شهید رجایی و خاطرات او باشد؛ مفاهیمی همچون پوپولیسم ایرانی، شیوۀ حکمرانیی در ایران و مسائلی از این قبیل پیش کشیده شود. پیشاپیش انتظار این نمی‌رود که گفتگو با احمد توکلی و بهزاد نبوی دربارۀ شهید رجایی، چیزی بیش از مرور خاطرات‌شان با او داشته باشد. هردو نفر هرچند کمی دربارۀ مفهوم پوپولیسم حرف می‌زنند؛ اما خیلی زود مجاب می‌شویم که پای خاطره‌گویی آن‌ها بنشینیم.
خاطره‌گویی در سیاست ایران، بعضا به کنشی سیاسی تبدیل شده است. هر کدام از ما می‌توانیم چند مقطع مهم از تاریخ معاصر ایران، خصوصا مقاطعی مهم از تاریخ پس از پیروزی انقلاب را به ذهن آوریم که در آن، تصمیماتی مهم، با خاطره‌گویی اتخاذ شده است. خاطره‌گویی در ایران، سیاست آفریده است پس هرگز نباید آن را دست‌کم گرفت. اما در این سخنرانی، حقیقتا با دو چهرۀ متمایز از خاطره‌گویی مواجه خواهید شد: در یک‌سو احمد توکلی قرار دارد که از خاطره‌گویی، زمینه‌ای برای ارزیابی شخصیت سیاستمدار، فراتر از بالا و پایین‌های تاریخی و تفاوت‌های زمانی فراهم می‌کند. او بر این اساس، حکمی قطعی دربارۀ شهید رجایی به دست می‌دهد و قاطعانه می‌گوید که او هرگز پوپولیست نبوده است. در سوی دیگر، بهزاد نبوی قرار دارد که هرچند پای خاطرات را به میان می‌کشد اما بیش از آنکه شخصیت شهید رجایی برایش مهم باشد؛ روی تغییر و تحولات تاریخی سه دهۀ اخیر متمرکز می‌شود. هر دو نفر، نهایتا قضاوتی واحد دربارۀ شخصیت شهید رجایی به مخاطب می‌دهند و نسبت پوپولیسم برای رجایی را نسبتی گزافه و ناروا برمی‌شمارند، اما به راحتی در خواهید یافت که این دو قضاوت، هرگز یکی نیستند. در یک‌سو ارادۀ سیاستمدار قرار دارد و در سوی دیگر، نیروی تاریخ. یک‌سو مسئولیت را مستقیما متوجه تصمیم سیاستمدار می‌سازد و سوی دیگر، سیاستمدار، به میانجی شرایط زمانی و اقتضائات تاریخی، تبرئه می‌شود. سنت خاطره‌گویی در سیاست ایران، همواره جایی در میانۀ این دوگانه ایستاده است. دوگانۀ سیاستمدار یا تاریخ. مسئولیت سیاست، جایی در همین میانه رقم می‌خورد.

دیدگاه بگذارید

Be the First to Comment!

avatar
wpDiscuz