سخنرانی مهدی مطهرنیا در نشست «آینده‌پژوهی سیاست‌گذاری‌های فرهنگی» - ۲۶خرداد۹۵

۱۳۸۰

دربارۀ فرهنگ‌یابی مردم

سیمافکر: سال‌هایی طولانی است که بحثی عمیق در خصوص چگونگی حضور و قوام فرهنگ در جامعه؛ بین جامعه‌شناسان رواج دارد. فرد و دولت چه نسبت و مواجهه‌ای با فرهنگ باید داشته باشد. آیا فرهنگ دستوری؛ بالا به پایین و امری حاکمیتی است و یا از دل افراد جامعه جوشیده و خود مردم آن را بر می‌سازند؟ نقش حکومت در ساختار فرهنگی جامعه چیست؟ وقتی از مردم نام می‌بریم؛ منظور چیست؟
دکتر مطهرنیا در این سخنان به دنبال چارچوبی است که پاسخی برای چنین پرسش‌هایی فراهم کند. وی بر این باور است که دولت با دخالت در امر سیاست‌گذاری فرهنگی، بیماری‌های فرهنگی را تشدید می‌کند. مطهرنیا عقیده دارد فرهنگ ساخته نمی‌شود، بلکه «پرورده» می‌شود. بر این اساس باید فرهنگ را به تناسب «من» ایرانی تعریف کنیم، سپس نسبت دین و فرهنگ را در جامعه‌ی ایرانی دریابیم. اگر چنین کنیم، فرهنگ را دست خود مردم داده‌ایم و از آن پس، دولت تنها باید به «فرهنگ‌یابی» مردم کمک کند. اگر دولت برای فرهنگ‌سازی برنامه‌ریزی کند، فرهنگ را رژیمی و دستوری کرده و بیماری‌های اجتماعی تولید می‌کند. بیماری‌های اجتماعی که از این وضعیت تولید می‌شود، در نهایت ما را در بحران امنیت داخلی فرو خواهد برد.
مطهرنیا در این فیلم از برخی کلیشه‌های رایج در مباحث علوم اجتماعی فراتر نرفته است. حتی بسیاری از پاسخ‌هایی که در این گونه مباحث دیده می‌شوند نیز در این‌جا نادیده گرفته شده است. با این‌همه، مهمترین وجه این فیلم، توجه بیش از پیش به برساختی بودن فرهنگ و دقت ریزبینانه به نسبت دین و فرهنگ است.

دیدگاه بگذارید

شما اولین پیام را بگذارید

avatar