سخنرانی کمال اطهاری در نشست «حاشیه نشینان؛ مهاجران یا مظلومان» - ۱۳آذر۹۵

۱۰۸۱

شهرنشینانِ حاشیه‌نشین

سیمافکر: حاشیه‌نشینی یکی از پیچیده‌ترین مسائل مدیریت شهری است. سیاست‌های شهری، همواره با «پارادوکس حاشیه‌نشینی» دست به گریبان‌اند. پارادوکس این‌که حاشیه‌زدایی از شهرهای بزرگ با ارائۀ خدمات متوازن به مناطق حاشیه، آیا باعث تشویق به حاشیه‌نشینی نمی‌شود؟ با این‌همه گسترش خدمات شهری و نیز تغییر سیاست‌های جمعیتی دولت‌ها، حاشیه‌نشینی را تغییر شکل داده است و نوعی از زندگی «خوابگاهی» در مناطق حومۀ شهرها را با بهره‌مندی قابل قبول از خدمات متناسب با شهرنشینان، فراهم کرده است. اما آیا این به معنای آن است که حاشیه‌نشینی، دیگر مترادف با «محرومیت» نیست؟
کمال اطهاری در این سخنرانی با پیش کشیدن مفهوم «محرومیت فضایی»، نشان داده است که چگونه نه تنها حومه‌نشینی رسمی، به منزلۀ خداحافظی با محرومان حاشیۀ شهرها نیست؛ بلکه شکلی از حاشیه‌نشینی را منجر می‌شود که دیگر حتی مرز روشنی با شهرها ندارد. به باور اطهاری، محرومیت در زندگی شهری، خاص حاشیه‌نشینان و حومه‌نشینان نیست. او نشان می‌دهد که چگونه این نه فاصله از شهر، بلکه فاصله از نقاط تجمع سرمایه در شهر است که محرومیت/بهره‌مندی را در سیاست‌های شهری جدید، تعیین تکلیف می‌کند. شهرهای جدید، هرچه بیشتر، در معرض تغییر شکل به واسطۀ تغییر الگوهای تخصص سرمایه‌اند. امروزه فضاهای شهری را نه از طریق انواع زیست‌گاههای انسانی، بلکه از طریق انواع حضور سرمایه در فضا از یکدیگر متمایز می‌شوند و چون تخصیص سرمایه در شهر، رانتی و نامتوازن است،  عملا با خیل عظیمی از شهرنشینانی مواجه هستیم که علی‌رغم زندگی در شهر،  حاشیه نشین هستند.

دیدگاه بگذارید

شما اولین پیام را بگذارید

avatar