سخنرانی حسین مصباحیان در میزگرد «مواجهه فرهنگ ایرانی با تجدد» - ۲۶اردیبهشت ۹۶

۶۴۲

مشروطه هنوز اصیل است!

سیمافکر: هنوز جای طرح این پرسش هست که آیا علم و سیاست ما با نهضت مشروطه‌خواهی، گامی به پیش گذاشت؟ حسین مصباحیان، عضو گروه فلسفه دانشگاه تهران و دانش‌آموخته فلسفه و هرمنوتیک در دانشگاه تورنتو، در این سخنرانی با محور قرار دادن چهرۀ «محمدعلی فروغی» تلاش می‌کند پاسخی برای این پرسش دست و پا کند. پاسخ او نهایتا منفی است! تصویری که مصباحیان از متفکران دورۀ مشروطه ایران ترسیم می‌کند، به جز چند استثنا، دربرگیرندۀ مواجهه‌ای معنادار با تفکر و فرهنگ غربی نیست. به عقیدۀ وی فروغی نمونۀ کاملی از نسبت روشنفکران آن دوره با غرب است که بدون التفات به تمایزهای مفهومی میان مدرنیته، مدرنیزاسیون و تجدد، آن‌ها را تماماً و بی هیچ مواجهۀ نقادانه‌ای اخذ کرده‌اند و این‌چنین در واقع گامی به پیش نگذارده‌اند.
فارغ از درستی یا نادرستی قضاوت مصباحیان دربارۀ فروغی و مشروطه‌خواهان، پای این پرسش به میان می‌آید که مواجهه آوانگارد با تحولات علمی و فرهنگی حقیقتا چگونه رخ خواهد داد؟ متفکران مابعد مشروطه، درگیر در اقتضائات سیاست عملی روز ایران، به دستاوردهای فکری و فرهنگی مغرب زمین می‌نگریسته‌اند. آیا همین میانجی‌گری ملاحظات سیاسی، مانع مواجهه رودر رو با بنیان‌های فکری تحولات غرب بوده است؟ ظاهرا قضاوت رایج همین است. اما آیا جز از منظری حقیقتا سیاسی می‌توان انتظار مواجهه‌ای واقعی با پدیده‌ها، نحله‌ها و فرهنگ‌ها را داشت؟ آیا هر منظر و هر مواجهه‌ای، اساسا سیاسی نیست؟ مشروطه، آبستن امکان مواجهه متفکران ایرانی با فرهنگ غرب بوده است. ممکن است روشنفکران آن عصر، این امکان را از کف داده باشند؛ اما هر چه باشد، برای ما بعد از ۱۱۰ سال از آن رخداد، مشروطه، هنوز نقطۀ عطف اصیلی برای این مواجهه است. 

دیدگاه بگذارید

1 دیدگاه on "مشروطه هنوز اصیل است!"

avatar
علی
علی

با عرض سلام، میخواستم بدونم که علت متوقف شدن برنامه های سایت شما چیه و چرا سایت شما بروز رسانی نمیشه؟بنده از برنامه های شما نهایت استفاده را میبردم و امیدوارم باز هم موفق شوید تا برنامه های جدیدی تولید کنید، خصوصا گفت و گو ها که بسیار سودمند بود. با آرزوی توفیق روز افزون برای شما

wpDiscuz