گفت‌وگوی دکتر مسعود درخشان و دکتر موسی غنی‌نژاد دربارۀ «کاپیتالیسم و بحران مالی ۲۰۰۸ آمریکا» - ۴دی۱۳۸۷

۸۷

نظم بازار یا نهاد بازار؛ داوری کارکرد بازار چگونه ممکن است؟

دربارۀ نظام سرمایه‌‌داری و بازار آزاد، گفت‌وگوهای بسیاری انجام شده است اما گویی گفت‌وگوی میان دکتر مسعود درخشان، استاد اقتصاد دانشگاه علامه‌طباطبایی، و دکتر موسی غنی‌نژاد، استاد اقتصاد دانشگاه صنعت‌نفت و دانشگاه صنعتی‌شریف، بیش از هر نمونۀ پیشین دیگری شهرت یافت؛ مناظره‌ای که اگرچه ناتمام ماند اما داغ از آب درآمد.
بخشی از گفت‌وگو دربارۀ بحران نظام سرمایه‌داری است که در سال ۲۰۰۸ در آغازین روزهای دولت باراک اوباما، رییس‌جمهور پیشین آمریکا، اقتصاد جهانی را درگیر کرد. دکتر غنی‌نژاد می‌گوید بازار یک نظم است که آن را نمی‌توان نشان داد بلکه فقط می‌توان از طریق علم اقتصاد، ویژگی‌‌های ایده‌‌آل آن را شناخت. اما دکتر درخشان می‌گوید چیزی به عنوان «نظم بازار» وجود ندارد؛ بازار، یک «نهاد» است که مانند هر نهاد دیگری، ترکیبی از رویه‌‌ها و شیوه‌‌های تولید و تکثیر و بهینه‌‌سازی سرمایه است.
در این بحث، سخن بر سر امکان یا عدم امکان داوری دربارۀ کارکرد «بازار» است. اگر بینندۀ این مناظره، جانب دکتر غنی‌نژاد را بگیرد، دربارۀ نظام سرمایه‌داری باید با «آنچه که نیست» قضاوت کند؛ یعنی با یک الگوی مطلوب و آرمانی از بازار. اما جانب‌داران نظر دکتر درخشان، برای داوری دربارۀ مطلوبیت یا عدم مطلوبیت بازار، می‌توانند «آنچه که هست» را قضاوت کنند و ایدۀ بازار را با نتایج عملی آن محک بزنند. البته ممکن است بیننده‌ در نگاه اول از ناتمام ماندن این مناظره دل‌سرد شود، با این حال آیا می‌توان گفت که این گفت‌وگو، صف‌‌آرایی تمام‌‌عیار دو ایده است که سرنوشت ادامۀ گفت‌وگوها دربارۀ بازار و سرمایه‌داری را رقم می‌زند؟

 

دیدگاه بگذارید

شما اولین پیام را بگذارید

avatar